Duygular, yaşadıklarımız karşısında ortaya çıkan; bedenimizde, düşüncelerimizde ve davranışlarımızda karşılığını bulan deneyimlerdir. Bizim için neyin önemli olduğunu, nelerden etkilendiğimizi ve neye ihtiyaç duyabileceğimizi fark etmemize yardımcı olurlar. Korku tehlikeye dikkatimizi çekebilir, öfke bir sınırımızın ihlal edildiğini düşündürebilir, üzüntü bir kaybın ya da hayal kırıklığının ardından yaşadıklarımıza uyum sağlama sürecine eşlik edebilir.
Elbette duygular her zaman durumun bütününü anlatmaz; hissettiğimiz her şey, aklımızdan geçen her düşüncenin doğru olduğu anlamına gelmez. Yine de hoşumuza gitmeyen duyguların da hayatımızda bir yeri vardır. Sürekli mutlu, sakin ve iyi hissetmek zorunda değiliz.
Bunu bilsek de üzüldüğümüzde hemen toparlanmaya, kaygılandığımızda sakinleşmeye, yalnız hissettiğimizde bir şeylerle oyalanmaya çalışabiliyoruz. Bazen daha ne hissettiğimizi anlamadan, o duygudan kurtulmanın yolunu arıyoruz.
“Neden böyle hissediyorum?”
“Bunu artık aşmış olmam gerekmez miydi?”
“Aslında hayatımda her şey yolunda, üzülmemeliyim.”
Böylece yaşadığımız duygunun yanına bir de o duyguyu yaşamamamız gerektiği düşüncesi ekleniyor. Hem üzülüyor hem üzüldüğümüz için kendimize kızıyoruz. Hem kaygılanıyor hem de sakin kalamadığımız için kendimizi yetersiz buluyoruz.
Oysa her duygu hemen çözülmesi gereken bir sorun değildir. Bazen yaşadığımızı anlamak için biraz durmaya, hissettiğimiz şeye ad koymaya ve kendimizden hemen iyi olmayı beklememeye ihtiyacımız vardır. Hemen değiştirmeye çalışmadan önce hissettiğimiz şeye biraz yer açsak? Kendimize “Bunu nasıl geçiririm?” diye sormadan önce, “Şu an ne yaşıyorum, neye ihtiyacım var?” diyebilsek?
Hemen iyi hissetmemek, bir şeyi yanlış yaptığımız anlamına gelmez.
Bir hayal kırıklığından sonra üzülmek, belirsizlik içinde kaygılanmak, yakınlık aradığımız bir dönemde yalnız hissetmek anlaşılır deneyimlerdir. Bunların ortaya çıkması her zaman hayatımızda bir şeylerin bozulduğunu göstermez. Yaşadıklarımızdan etkileniyoruzdur.
Yine de zor bir duygu geldiğinde ona tahammül etmek kolay olmayabilir. Telefona uzanır, kendimizi işe verir, peş peşe bir şeyler izleriz. Bazen de kendi kendimize uzun konuşmalar yapar, neden böyle hissetmememiz gerektiğini anlatırız.
Bir süreliğine dikkatimizi başka yere vermek bize iyi gelebilir. Ancak her seferinde hissettiğimizden uzaklaşmaya çalıştığımızda, kendimize “Şu an bana ne oluyor, neye ihtiyacım var?” diye soracak alan bulamayabiliriz.
Kendimize eşlik etmek, duyguyu fark ederek başlayabilir.
“Şu an üzgünüm.”
“Ne olacağını bilemediğim için kaygılanıyorum.”
“Bugün kendimi yalnız hissediyorum.”
Bu cümleler yaşadığımız şeyi hemen değiştirmeyebilir. Ama kendimizle kurduğumuz konuşmayı değiştirebilir. “Yine abartıyorum” demek yerine, zorlandığımızı kabul etmiş oluruz.
Ardından bu duygunun içinde neler olduğunu merak edebiliriz. Birini mi özledik? Beklediğimiz bir şey mi gerçekleşmedi? Belirsizlik mi yoruyor? Uzun zamandır ihtiyaç duyduğumuz bir konuşmayı mı erteliyoruz?
Her zaman net bir cevap bulmak zorunda değiliz. Bazen ne hissettiğimizi anlamamız da zaman alır. Kendimize eşlik etmek, o cevabı zorla bulmaya çalışmadan da yanımızda kalabilmektir.
Peki bunu günlük hayatta nasıl yapabiliriz?
Duyguyu yargılamadan adlandırmayı deneyin. “Böyle hissetmem saçma” demeden önce, ne hissettiğinizi söyleyin. Tek bir duygu bulmanız da gerekmez; aynı anda hem kırgın hem öfkeli, hem umutlu hem kaygılı olabilirsiniz.
Kendinizle konuşurken beklentinizi fark edin. Yakın bir arkadaşınıza “Hala buna mı üzülüyorsun?” der miydiniz? Kendinize de “Bu benim için önemliydi, etkilenmem anlaşılır” diyebilmek için alan açın.
O anda neye ihtiyaç duyduğunuza bakın. Bazen dinlenmeye, bazen birinin sizi dinlemesine, bazen de somut bir adım atmaya ihtiyacınız olabilir. Her zor duygunun karşılığı aynı değildir. “Şu an bana ne destek olur?” sorusu, “Bunu nasıl hemen bitiririm?” sorusundan daha fazla seçenek sunabilir.
Duygunuzla düşüncelerinizi ayırt etmeye çalışın. Yalnız hissettiğinizde aklınızdan “Kimse beni önemsemiyor” geçebilir. Bu düşünce o anda çok inandırıcı gelse de tek başına bütün ilişkilerinizi anlatmaz. “Şu an yalnızım ve zihnim bana kimsenin beni önemsemediğini söylüyor” diyerek hissettiğinizle vardığınız sonuç arasına biraz mesafe koyabilirsiniz.
Küçük bir destek seçin. Güvendiğiniz birine mesaj atmak, kısa bir yürüyüş yapmak, birkaç satır yazmak ya da bir süre sessizce oturmak… Bunları yaptıktan sonra mutlaka iyi hissetmeniz gerekmez. O anı kendiniz için biraz daha taşınabilir hale getirmeleri de yeterli olabilir.
Gerektiğinde yardım isteyin. Duygunuza alan açmak, her şeyi tek başınıza taşımanız gerektiği anlamına gelmez. Yaşadıklarınız uzun süredir günlük hayatınızı zorluyorsa ya da baş etmekte güçlük çekiyorsanız bir İsmer Aile Danışma Merkezinden destek alabilirsiniz.
Duyguyu kabul etmek, bizi zorlayan koşullara razı olmak demek değildir. Kırıldığımızı kabul edip sınır koyabilir, kaygımızı fark edip bir plan yapabilir, yalnızlığımıza yer açıp birine ulaşabiliriz. Hissetmek ve harekete geçmek bir arada mümkün olabilir.
Bazen kendimize verebileceğimiz destek, hemen bir çözüm bulmak değildir. Yaşadığımızı küçümsemeden, kendimizi acele ettirmeden şöyle diyebilmektir:
“Şu an zorlanıyorum. Neye ihtiyacım olduğunu anlamak için kendime biraz zaman verebilirim.”

